Shqipëri, Bullgari apo Rumani: si zgjidhet vërtet
Krahasimi që lexohet zakonisht rreshton tre norma tatimore dhe shpall një fitues. Është mënyra më e shpejtë për të zgjedhur vendin e gabuar.
Pse krahasimi sipas normës tatimore nuk funksionon
Pyetja "ku ia vlen të hapësh" trajtohet pothuajse gjithmonë duke krahasuar tatimin mbi fitimin dhe duke shpallur fitues numrin më të ulët. Është kriter që qëndron vetëm nëse tatimi mbi të ardhurat është zëri dominues i llogarisë ekonomike, gjë që vlen për shumë pak ndërmarrje. Për shumicën peshojnë shumë më tepër kostoja e punës, aksesi në tregun e shitjes, disponueshmëria e kompetencave dhe kostoja e koordinimit të një strukture në distancë.
Variabli që ndan vërtet: anëtarësimi në Bashkimin Evropian
Bullgaria dhe Rumania janë shtete anëtare të Bashkimit Evropian; Shqipëria është vend kandidat. Dallimi nuk është simbolik: ndikon në qarkullimin e lirë të mallrave, detyrimet doganore, TVSH-në brendakomunitare, aksesin te fondet evropiane dhe njohjen automatike të disa certifikimeve. Për një ndërmarrje që shet mallra fizike në tregun e vetëm është shpesh faktori vendimtar. Për një ndërmarrje që shet shërbime dixhitale, ose që përdor strukturën e huaj si qendër prodhimi të brendshme, peshon shumë më pak.
Kostoja e punës dhe disponueshmëria e kompetencave
Në koston e punës të tre vendet qëndrojnë nën mesataren e Evropës Perëndimore, me diferenca që janë ngushtuar vitet e fundit dhe vazhdojnë të ngushtohen. E dhëna e përgjithshme megjithatë nuk përshkruan variablin që ka rëndësi: gjetshmërinë e profilit specifik që të duhet. Në disa role teknike Rumania ka një rezervuar më të thellë për shkak të përmasës demografike; Shqipëria ka një përparësi të përsëritur në përhapjen e italishtes, që për një porositës italian ul ndjeshëm koston e koordinimit.
Katër kriteret që vendosin vërtet
I pari është natyra e asaj që zhvendoset: prodhim mallrash, ofrim shërbimesh, funksion mbështetës i brendshëm. I dyti është ku ndodhet klienti fundor. I treti është sa autonome duhet të jetë struktura e huaj: një funksion që kërkon koordinim të përditshëm e paguan zonën orare dhe gjuhën shumë më tepër se sa kursen te norma tatimore. I katërti është horizonti: një strukturë e menduar për tre vjet dhe një për pesëmbëdhjetë vlerësohen me parametra të ndryshëm. Kush u përgjigjet këtyre katër pyetjeve zbulon shpesh se zgjedhja ishte përcaktuar para se të shihte fiskalitetin.